Ποιος δεν έχει ακούσει την εικόνα του “βασανισμένου
καλλιτέχνη” που μετουσιώνει τον πόνο του σε δημιουργία;
Πολλοί συνδέουν τη δημιουργικότητα με την ένταση, την
υπερβολή, ακόμη και την αυτοκαταστροφή.
Αλήθεια, πόσο αληθινό είναι αυτό;
Η Τέχνη ως καταφύγιο
Σε δύσκολες περιόδους , προσωπικές, συλλογικές,
κοινωνικές, η τέχνη μπορεί να λειτουργήσει ως ένας ασφαλής χώρος που θα μας λυτρώσει. Να γίνει η αγκαλιά που χρειαζόμαστε εκείνη τη στιγμή και κάθε στιγμή.
Ζωγραφική, θέατρο, μουσική, χορός, γραφή, κινηματογράφος.
Κάθε μορφή τέχνης, μπορεί να γίνει ένας δρόμος να εκφράσουμε όσα δεν βρίσκουν εύκολα τρόπο να ειπωθούν.
Η δημιουργία, αλλά και η θέαση ενός έργου τέχνης, μπορεί
να λειτουργήσει ως ένας μεταβατικός χώρος: ένας
τόπος όπου τα συναισθήματα και οι σκέψεις αποκτούν μορφή και νόημα.
Μπορεί η ένταση της τέχνης να γίνει εξάρτηση;
Υπάρχει όμως και μια άλλη πλευρά.
Η δημιουργία συχνά συνδέεται με έντονες συναισθηματικές
εμπειρίες. Αυτή η ένταση μπορεί, με τον καιρό, να γίνει εθιστική , μια ανάγκη
να νιώθεις «κάτι δυνατό» για να μπορέσεις να δημιουργήσεις.
Έτσι, κάποιος μπορεί:
- να κυνηγά συνεχώς έντονες
καταστάσεις
- να βλέπει την ηρεμία ως
μπλοκάρισμα και να τη φοβάται
- να ταυτίζει τον πόνο με την
έμπνευση
Σε αυτή την περίπτωση, η τέχνη δεν απελευθερώνει αλλά εγκλωβίζει.
Ο μύθος της “επώδυνης δημιουργίας”
Η ιδέα ότι πρέπει να πονάς για να δημιουργείς είναι
βαθιά ριζωμένη, ωστόσο μπορεί να γίνει και επικίνδυνη.
Είναι άλλο πράγμα ο πόνος να γίνεται υλικό έμπνευσης και άλλο να θεωρείται απαραίτητη προϋπόθεση
για τη δημιουργία.
Η δημιουργικότητα δεν απαιτεί καταστροφή. Μπορεί να
υπάρξει και μέσα από τη σύνδεση, την παρατήρηση, ακόμη και την ηρεμία.
Ο ρόλος της Τέχνης στη θεραπεία
Σε θεραπευτικά πλαίσια, όπως η Δραματοθεραπεία, η τέχνη
χρησιμοποιείται με έναν πιο συνειδητό τρόπο.
Δεν ενισχύει την ένταση , τη μετατρέπει.
Μέσα από ρόλους, συμβολισμούς και φαντασία, το άτομο
μπορεί:
- να εκφράσει δύσκολα
συναισθήματα
- να δει την εμπειρία του από
απόσταση
- να δοκιμάσει νέους τρόπους
ύπαρξης
Η Τέχνη γίνεται έτσι ένα εργαλείο κατανόησης και όχι
ένας μηχανισμός φυγής.
Μια μικρή άσκηση
Αν θέλεις να δοκιμάσεις κάτι απλό:
Σκέψου ένα έντονο συναίσθημα που έχεις αυτή την περίοδο.
Διάλεξε έναν τρόπο να του δώσεις μορφή:
- ζωγράφισέ το
- γράψε λίγες γραμμές,
- δώσε του φωνή σαν να ήταν ένας χαρακτήρας
- νιώσε το να κυλάει στο σώμα σου και χόρεψε το
Και μετά αναρωτήσου:
- Τι προσπαθεί να μου πει;
- Το αποφεύγω ή το ακούω;
Δεν χρειάζεται να
είναι “όμορφο” ή “σωστό”. Αρκεί να είναι αληθινό.
Κλείνοντας…
Η σχέση μας με την Τέχνη είναι αυτή που καθορίζει αν θα
λειτουργήσει λυτρωτικά ή περιοριστικά.
Είναι αυτή που μπορεί να δώσει μορφή στα συναισθήματά μας, χωρίς να χρειάζεται να χαθούμε μέσα στην
ένταση για να δημιουργήσουμε.
Τελικά η αληθινή δύναμη της
δημιουργίας δεν βρίσκεται στον πόνο,
αλλά στην ικανότητά μας να τον μετασχηματίζουμε .









